Facebook, kendisine hizmet edecek yepyeni bir telefon üzerinde çalışıyor. Yeni akıllı telefon, ‘Buffy’ adıyla anılıyor. Adını, vampir avcısının hikâyesini anlatan ünlü televizyon dizisinden alan Buffy’de, Google’ın işletim sistemi Android kullanılıyor. Yaklaşık iki yıldır tıpkı Google’ın Samsung işbirliğinde piyasa sürdüğü Nexus adlı modeli gibi kendi akıllı telefonunu piyasaya sürmek isteyen Facebook’un halihazırda dünya genelinde 800 milyon kullanıcısı bulunuyor ve şirketin tahminlerine göre, kullanıcıların yaklaşık yarısı da mobil internet kullanıyor. HTC şirketi geçen şubat ayında Facebook kullanıcılarına özel uygulamaların bulunduğu iki akıllı telefonunun tanıtımını yapmıştı. Salsa ve Chacha adlı iki modelinde, kullanıcıların tek bir tuşla mesaj, fotoğraf, videolarını ve konum bilgilerini diğer kullanıcılarla anında paylaşabilecekleri bir tuş özelliği bulunuyor. Facebook kullanıcılarının biraz daha sabretmesi gerekecek. Çünkü, Facebook ve HTC ortak yapımı Buffy’nin, yaklaşık 18 ay sonra, yani 2013 içinde piyasaya sürülebileceği belirtiliyor.

Apple’ın iPad modeliyle rekabette Motorola ve Blackberry ile birlikte en iddialı seriyi geliştiren Samsung, Galaxy Tab’ın yeni model ürününü tanıttı. Öncelikle Güney Kore ve ABD pazarlarında satılacak olan yeni tablet bilgisayar 10.1 inch boyutunda. Cihazın en iddialı yanı ise inceliği. 8.8 milimetrelik iPad 2 modelinden daha ince bir forma sahip olan yeni “Galaxy Tab”, 8.6 milimetre kalınlığa sahip. Samsung tarafından tanıtılan tablet PC, Android işletim sisteminin en son versiyonu olan Honeycomb 3.1 işletim sistemiyle ve içinde onlarca farklı yeni nesil uygulamayla birlikte geliyor. Ofis programları ve internet tabanlı uygulamarla öne çıkan yeni ürünün ABD’deki satış fiyatı 634 dolar. Samsung yetkilileri daha önceki 7 inch boyut-undaki tablet PC’nin daha taşınabilir bir ürün olduğunu ifade ederken, Galaxy Tab 10.1’in özellikle multimedya özellikleri ve internette sörf tarafında öne çıktığını belirtiyor. Şirket yetkililerinin açıklamasında “Çok ince bir tablet. Üstelik bir kupa kahve ağırlığında” ifadeleriyle yeni model ürünün boyut tarafında iddialı olduğunun altı çiziliyor.

Dünya Ekonomik Forumu (DEF), Bilişim ve İletişim Teknolojileri (ICT) 2010-2011 raporunda, Kuzey Avrupa ve Asya ülkelerinin internete bağlanma oranının giderek arttığını belirtirken, bu teknolojileri en iyi kullanan ülkeler listesinde Türkiye 71. sırada yer aldı.

Bilişim ve Teknoloji altyapısının gelişmişliği ile internete bağlanma oranının artmasının ülkelerin ekonomilerini kalkındırmaya yardımcı olduğunun altını çizen DEF’in 138 ülkeyi kapsayan araştırması sonucu hazırladığı raporda, dijital ekonomide rekabet ve bilişim ile iletişim teknolojilerini en iyi kullanan ülkeler listesinde İsveç ve Singapur başta geldi. Kuzey Avrupa ve Asya ekonomilerinin büyümelerini sağlamada bilişim ve iletişim teknolojilerini en iyi kullanan ülkeler olduğunun altı çizilen DEF raporundaki sıralamada, Türkiye 71. sırada yer aldı.

Raporda, Finlandiya 3, İsviçre 4, ABD 5. sırada yer alırken; DEF, bilişim ve iletişim teknolojilerinin, ekonomik, çevre ve sosyal olarak daha sürdürülebilir bir dünya için anahtar konumda olduğuna işaret etti. Bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanmanın son yılların en ciddi ekonomik krizinden çıkmak için de önemli olduğu belirtilen DEF’in raporu, gelecek on yılda modernleşme ve innovasyon yolunda toplumu dönüştürebilmek için bilişim ve iletişim teknolojilerinin gücüne odaklanıyor. Raporda, Tayvan-Çin 6, Danimarka 7, Kanada 8, Norveç 9, Güney Kore 10, kuzey ülkelerinden İzlanda 16, Asya ülkelerinden Hong Kong 12. sırada yer buldu.

Bu ünlü dijital kütüp­hanenin gutenberg.org bölümünde 35 binden fazla e-kitap bulunuyor. Bunlardan 25 bini İngilizce, 10 bini ise aralarında Almanca, Çince, Flemenkçe ve Fransızcanın da bulunduğu diğer dillerde. Ücretsiz olarak yayımlanması için kütüphaneye bağışlanan diğer kitapların barındırıldığı Project Gutenberg Consortia Center’da (Gutenberg.cc) ise 100 bine yakın sayıda ve 100’ü aşkın ayrı dilde e-kitap bulunuyor.

Piyasaya sunulduğu günden itibaren büyük ilgi gören Amazon’un e-kitap görüntüleyicisi olan Kindle ile uyumlu kitap sayısı 410 bini geçmiş durumda. Sistemine dâhil ettiği 1,5 milyondan fazla taranmış veya standart e-kitap düzenine göre oluşturulmuş kataloğuna rağmen Google da boş durmuyor ve bu sayıya yenilerini eklemek amacıyla yazar, yayıncı ve telif hakkı sahiplerini eserlerini “Google Kitap Arama” sistemine dâhil etmeye çağırıyor.

Google’ın books.google.com adresinde yayımlanan açıklama şöyle: “Üç yıl önce Yazarlar Birliği, Amerika Yayıncılar Birliği ve birkaç yazar ile yayıncı, Google Kitap Arama’ya karşı bir grup hareketi davası açtı. Bugün davanın sonuçlandığını ve bu endüstri ortaklarıyla birlikte çalışarak daha fazla kitabı online olarak sunacağımızı duyurmaktan mutluluk duyuyoruz. Birlikte çalışarak, yazarların, yayıncıların, araştırmacıların ve okuyucuların çıkarlarını tek başımıza yapabileceğimizden daha iyi koruyacağız.

Elektronik kitap piyasasının okurlar dışında iki temel boyutu bulunuyor: Yayımcılık ve bu dijital kitapları görüntüleyen sistemler. Gennaration’ın ilk sayısında “Camdan kelimeler” başlığıyla ayrıntılı olarak yer verdiğimiz bu sistemlere, geçtiğimiz günlerde Apple’ın iPad isimli cihazının da eklendiği söylenebilir. Ancak, 27 Ocak 2010 tarihinde düzenlenen ve Apple CEO’su Steve Jobs’un konuşmacı olduğu özel bir etkinlikle tanıtılan bu ürün henüz piyasaya çıkmadı. Öte yandan, iBooks ismi verilen kitap görüntüleme yazılımı ile kitap satın alma işlevi görecek iBookstore ise başlangıçta yalnızca ABD’de kullanılabilecek.

Henüz duyurulmadan çıkarılan söylentiler üzerine The Wall Street Journal’da Hz. Musa’nın “On Emir”ine atıfta bulunan “Üzerinde birtakım emirlerin yazılı olduğu tabletten bu yana hiçbir tablet karşısında bu kadar heyecanlanmamıştık.” yorumu, iPad’in daha çok bir bilgi, bir kitap taşıyıcısı yönüne vurgu yapıyor. Oysa iPad yalnızca bir e-kitap görüntüleyicisi değil, Sony’nin Reader’ı, Amazon’un Kindle’ı, Barnes&Noble’ın Nook’u ve benzeri cihazlardan diğer yeteneklerinin çeşitliliği anlamında ayrılıyor.

iPad’i diğer e-kitap görüntüleyicisi cihazlardan ayıran bir başka özellik ise, 9,7 inçlik LED ekranı. Bir mobil bilgisayar da değil; telefon ve bilgisayar arası, iPhone irisi bir kişisel organizasyon, iletişim ve multimedya cihazı olduğu söylenebilir ancak. Özellikleri arasında video, müzik çalar, fotoğraf albümü, e-posta ve internet tarayıcısı, ajanda, adres defteri ile Google harita servisleri destekli harita gibi, içinde yüklü gelen uygulamalar var. Bu uygulamaların haricinde, farklı ihtiyaç ve amaçlara yönelik 140 binin üzerinde yazılım yine iPad üzerinden erişilebilen App Store’da bulunuyor. iPad’in, Microsoft Office dengi iWork yazılımı ve iddialı fiyat politikasıyla (kapasite ve kablosuz internet bağlantısı özelliklerine göre 500 ila 830 dolar arasında değişiyor), e-kitap görüntüleyen diğer cihazlara önemli bir rakip hâline geleceğine kaçınılmaz gözüyle bakılıyor.

Tarihinde ilk kez e-kitap kavramını telaffuz etmeye başlayan Apple, Sony Reader gibi International Digital Publishing Forum’un desteklediği ePub standardını seçmiş bulunuyor. ePub düzeni e-kitapların mp3’ü olarak bilinmekle birlikte, bu formatta daha önce satın alınmış e-kitapların iPad üzerinde görüntülenip görüntülenmeyeceği konusu henüz karanlık. Çünkü tıpkı iPhone gibi, iPad’in de kendine özgü platform bağımlılıkları var. Bilindiği gibi, Apple şu anda ABD’nin en büyük müzik satıcısı hâline gelmiş durumda. Eğer tarih tekerrür ederse, iTunes üzerinden satılmaya başlanacak e-kitaplar, e-dergi ve e-gazete abonelikleriyle, müzik endüstrisinde olduğu gibi, basılı yayın sektörünün de elektronik alana geçişini kolaylaştıran, e-yayın piyasasına ivme katan bir aktör hâline gelebilir. ABD’nin büyük yayıncıları arasında sayılan Penguin, Harper Collins, Macmillan, Hachette Book Group ve Simon&Schuster, iPad’in e-kitap sağlayıcıları olacaklar. Bu yayıncılara yenilerinin ekleneceği belirtiliyor ve Apple’ın kitap yayıncılarının yanı sıra, büyük medya kuruluşlarıyla da görüşmeler yaptığı biliniyor.

Bilginin hızla yaygınlaşmasını sağlayan, fiziksel sınır ve sınıf ayrımı çizgilerinin giderek silikleşmesine yol açan internet, bu defa nitelikli ve paketlenmiş bilgiyi sahiplerinin iddia ettikleri haklar doğrultusunda ticari meta hâline dönüştürmenin yolunu bulmuş gibi görünüyor. Bilginin belge biçimi her neye dönüşürse dönüşsün, hayatlarını kâğıda borçlu olan kitapların ileride şimdi olduğundan daha değerli birer eser hâline geleceklerine ise kuşku yok.

259 dolardan kapış kapış giden bu teknoloji harikası ürün, belleğinde binlerce kitap tutabileceğiniz bir elektronik kitap okutucusu. Neredeyse bir kitap büyüklüğündeki bu küçük aletle kablosuz bağlantı yapabiliyor ve elektronik kitapçınızdan, dilediğiniz kitabı çok ucuza satın alıp, çabucak indirebiliyorsunuz. Sadece kitapları değil, gazeteleri de günü gününe size ulaştırıyor, bloglardaki yazıları önce size okutuyor.

Şimdilerde 9,7 inç büyüklüğünde olanı da üretilmiş, 489 dolardan satılıyor: Kindle DX. Bir santimetreden bile ince bu cihazların belleğinde 3500 kitap, dergi ve gazete saklayabiliyorsunuz. 4 saatte şarj ediliyor, kablosuz bağlantının açık olup olmadığına bağlı olarak 1-2 hafta dayanabiliyor. İster yatay, ister dikey okuyabiliyorsunuz, döndürmeniz yeterli. Hatta isterseniz sizin yerine o okuyor kitabı, siz dinliyorsunuz. Kitapları satın almadan önce ilk bölümünü bedava okuma olanağı da sağlıyor. Görüntü kalitesini düşünmeyin, kâğıdı aratmayacak bir görüntüleme teknolojisi kullanılıyor: Parlama, yansıtma gibi sorunlar yok. Kindle, Amazon’un ürettiği kitap okutucunun adı. Dünyanın öteki en büyük kitap satıcısı Barnes&Noble da kendi kitap okutucusunu üretmiş: Nook. Her ikisinin de birçok özelliği aynı. Aralarındaki farklılık daha çok, verilen hizmette, yani kitabevinden temin edebileceğiniz elektronik kitap sayısında.

Kindle ya da Nook, adı ne olursa olsun, bu yeni elektronik kitap ve belge okutucularının sağladığı kullanım kolaylıkları ve okuma teknikleri, saymakla bitmez: Yazı büyüklüğünü değiştirmek, metne işaretler ve açıklamalar eklemek, hazır sözlükten yararlanmak, Wikipedia’ya hemen bağlanmak ve daha birçok özellik.

Okumayı sevmeyen bir toplumun, ne kolaylık sağlanırsa sağlansın, bu alışkanlığı kazanamayacağını düşünenler elbette olacak. Belki de onlar haklı çıkacak sonunda, bilinmez! Ama artık kimse kitabın pahalı olduğunu söyleyemeyecek, zira elektronik kitaplar kâğıttan kitapların en çok üçte biri fiyatına satılacak. Belki korsan yayıncılık da sona erer, yayıncılık zihniyeti de değişir?

Okuyalım, görelim!

Barkodları kullanarak haberle ilgili kaynağa internet üzerinden erişebilmek için ilk adımda mobil cihazınıza Microsoft Tag uygulamasını indirmelisiniz. Kullandığınız cep telefonu eğer Android, Blackberry, iPhone, Java 2 Micro Edition, PalmOS, Symbian S60, Symbian S60 1st Edit, Symbian S60 2nd Edit, Symbian S60 3rd Edit, Symbian S60 5th Edit, Windows Mobile ya da Windows Phone işletim sistemlerinden birini taşıyorsa, http://gettag.mobi/ adresinden Microsoft Tag uygulamasını indirebilirsiniz.

Microsoft Tag uygulamasını mobil cihazınıza indirdiğinizde, size verdiğimiz barkodları kullanarak, haberde geçen video kaynağına internet üzerinden erişime hazırsınız demektir. Bunun için yapmanız gereken tek işlem, cep telefonunuzun kamerasının objektifini gazetemizdeki ilgili barkoda tutarak, cihazınızda yüklü olan Microsoft Tag uygulamasının o barkodu okumasını sağlamaktır. Okuma işlemi tamamlandığında cihazınız ilgili video ya da web sitesiyle internet bağlantısı kurarak, cep telefonunuzun ekranında o kaynağın içeriğini görüntüleyecektir.